Göz Kızarıklığı Neden Olur?

Göz kızarıklığı, gözün beyaz bölümündeki damarların belirginleşmesiyle ortaya çıkan yaygın bir şikâyettir. Tek gözde veya her iki gözde görülebilen bu durum; uykusuzluk, göz kuruluğu, alerji, enfeksiyon, uzun süre ekrana bakma ya da göz yüzeyinin tahriş olması gibi birçok farklı nedenden kaynaklanabilir.

Çoğu zaman geçici ve zararsız olan göz kızarıklığı, bazı durumlarda göz sağlığını tehdit eden önemli bir hastalığın belirtisi olabilir. Bu nedenle kızarıklığın ne zaman başladığı, beraberinde ağrı veya görme değişikliği olup olmadığı ve ne kadar sürdüğü dikkate alınmalıdır.

Göz kızarıklığı nedir?

Gözün beyaz kısmına sklera adı verilir. Skleranın üzerinde bulunan küçük kan damarları genişlediğinde veya tahriş olduğunda gözde kırmızı, pembe ya da kanlanmış bir görünüm oluşur. Bu görünüm bazen hafif bir pembeleşme şeklinde olabilirken bazen gözün tamamını kaplayan yoğun kızarıklık şeklinde görülebilir.

Göz kızarıklığı tek başına ortaya çıkabileceği gibi kaşıntı, yanma, batma, sulanma, çapaklanma, ışığa hassasiyet ve görme bulanıklığı gibi belirtilerle birlikte de görülebilir.

Göz kızarıklığı neden olur?

1. Göz kuruluğu

Göz yüzeyinin yeterince nemlenmemesi, göz kızarıklığının en sık nedenlerinden biridir. Uzun süre bilgisayar veya telefon ekranına bakmak, klimalı ortamlarda bulunmak, rüzgâra maruz kalmak ve düşük nem oranı gözyaşının hızlı buharlaşmasına yol açabilir.

Göz kuruluğuna bağlı kızarıklık genellikle yanma, batma, kum kaçmış hissi ve zaman zaman aşırı sulanma ile birlikte görülür. Gözyaşı üretiminin azalması, bazı ilaçlar, yaşlanma ve kontakt lens kullanımı da kuruluğu artırabilir.

2. Alerji

Polen, ev tozu, hayvan tüyü, küf ve bazı kozmetik ürünler gözlerde alerjik reaksiyona neden olabilir. Alerjiye bağlı göz kızarıklığında en belirgin şikâyet çoğunlukla yoğun kaşıntıdır. Sulanma, göz kapaklarında şişlik ve burun akıntısı da eşlik edebilir.

Alerjik kızarıklık çoğu zaman iki gözde birden görülür. Gözleri ovuşturmak belirtileri artırabileceği gibi göz yüzeyinde tahrişe de yol açabilir.

3. Konjonktivit

Konjonktiva adı verilen gözün dış yüzeyini örten zarın iltihaplanmasına konjonktivit denir. Viral, bakteriyel veya alerjik kaynaklı olabilir.

• Viral konjonktivit: Sulu akıntı, kızarıklık ve bazen soğuk algınlığı belirtileriyle birlikte görülür. Bulaşıcı olabilir.
• Bakteriyel konjonktivit: Sarı veya yeşilimsi yoğun çapaklanma, göz kapaklarının birbirine yapışması ve kızarıklık görülebilir.
• Alerjik konjonktivit: Kaşıntı, sulanma ve iki gözde kızarıklık ön plandadır.

Özellikle enfeksiyona bağlı konjonktivitte havlu, yastık kılıfı ve göz makyajı malzemelerinin ortak kullanılması bulaşma riskini artırabilir.

4. Uzun süre ekrana bakmak

Bilgisayar, tablet ve telefon ekranına uzun süre bakmak göz kırpma sıklığını azaltır. Bu durum gözyaşı tabakasının bozulmasına ve göz yüzeyinin kurumasına neden olabilir. Sonuç olarak kızarıklık, göz yorgunluğu, baş ağrısı ve odaklanma güçlüğü ortaya çıkabilir.

Ekran kullanımında düzenli aralar vermek, ekranı göz hizasına uygun konumlandırmak ve ortam aydınlatmasını doğru ayarlamak şikâyetleri azaltmaya yardımcı olabilir.

5. Uykusuzluk ve yorgunluk

Yetersiz uyku, gözlerin dinlenmesini ve nem dengesini olumsuz etkileyebilir. Uykusuzluk sonrasında göz damarları daha belirgin hâle gelebilir. Uzun süre araç kullanmak, yoğun çalışmak ve gözleri zorlayan faaliyetler de geçici kızarıklığa yol açabilir.

6. Kontakt lens kullanımı

Kontakt lenslerin önerilenden uzun süre takılması, lenslerle uyunması, lens bakım solüsyonunun yanlış kullanılması veya hijyen kurallarına uyulmaması göz kızarıklığına neden olabilir. Lens kullanırken gelişen kızarıklık, kornea enfeksiyonu gibi daha ciddi sorunların da belirtisi olabilir.

Kontakt lens kullanan kişilerde kızarıklığa ağrı, ışığa hassasiyet veya görme bulanıklığı eşlik ediyorsa lens çıkarılmalı ve gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

7. Gözde yabancı cisim veya tahriş

Toz, kirpik, kum, duman, havuz suyu veya kimyasal maddeler göz yüzeyini tahriş edebilir. Bu durumda batma, sulanma ve gözde bir şey varmış hissi oluşabilir. Gözü ovuşturmak, yabancı cismin göz yüzeyini çizmesine neden olabilir.

Kimyasal bir madde göze temas ettiğinde göz, temiz ve ılık suyla en az 15 dakika boyunca yıkanmalı ve acil tıbbi değerlendirme alınmalıdır.

8. Göz damarının çatlaması

Gözün beyaz kısmında keskin sınırlı, parlak kırmızı bir leke görülmesi, göz yüzeyindeki küçük bir damarın çatlamasından kaynaklanabilir. Buna subkonjonktival kanama adı verilir. Şiddetli öksürme, hapşırma, ıkınma, ağır kaldırma, gözü ovuşturma veya küçük darbeler sonrasında ortaya çıkabilir.

Genellikle ağrıya veya görme kaybına neden olmaz ve birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir. Ancak sık tekrarlıyorsa, darbe sonrasında oluştuysa veya kan sulandırıcı ilaç kullanılıyorsa doktor değerlendirmesi gerekir.

9. Göz kapağı iltihabı

Blefarit olarak adlandırılan göz kapağı iltihabında kirpik diplerinde kepeklenme, kabuklanma, kaşıntı, yanma ve göz kızarıklığı görülebilir. Göz kapağı kenarındaki yağ bezlerinin işlev bozukluğu da gözyaşı tabakasını etkileyerek kuruluk ve kızarıklığa yol açabilir.

10. Daha ciddi göz hastalıkları

Nadiren göz kızarıklığı, gözün daha derin bölümlerini etkileyen hastalıkların belirtisi olabilir. Üveit, kornea iltihabı, akut glokom ve göz çevresindeki enfeksiyonlar bu grupta yer alır. Bu hastalıklarda kızarıklık genellikle ağrı, ışığa hassasiyet, görme azalması veya baş ağrısı gibi belirtilerle birlikte görülür.

Göz kızarıklığı hangi belirtilerle birlikte önemlidir?

Belirti	Olası durum	Önerilen yaklaşım
Kaşıntı ve yoğun sulanma	Alerji veya alerjik konjonktivit	Tetikleyicilerden uzaklaşın; şikâyet sürerse göz doktoruna başvurun.
Yoğun çapaklanma	Bakteriyel konjonktivit	Göz hijyenine dikkat edin ve tıbbi değerlendirme alın.
Ağrı ve ışığa hassasiyet	Kornea veya göz içi iltihabı gibi durumlar	Acil veya aynı gün göz muayenesi gerekir.
Görme bulanıklığı veya görme kaybı	Gözün daha derin bölümlerini etkileyen hastalıklar	Gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurun.
Keskin sınırlı kırmızı leke	Subkonjonktival kanama	Ağrı yoksa çoğunlukla izlenebilir; tekrarlarsa muayene olun.
Kimyasal temas veya darbe	Göz yüzeyi yaralanması	Gözü yıkayın ve acil tıbbi yardım alın.

Göz kızarıklığı nasıl geçer?

Göz kızarıklığının tedavisi, altta yatan nedene göre değişir. Basit yorgunluk veya kuruluğa bağlı kızarıklıkta aşağıdaki önlemler yardımcı olabilir:

• Gözleri ovuşturmaktan kaçının.
• Ekran kullanımında düzenli aralar verin.
• Gözleri dinlendirin ve yeterli uyuyun.
• Ortamın çok kuru, dumanlı veya tozlu olmamasına dikkat edin.
• Kontakt lensleri doktorun önerdiği süre içinde kullanın ve kızarıklık varken lens takmayın.
• Soğuk kompres uygulayarak rahatsızlığı hafifletmeyi deneyin.
• Doktor veya eczacı önerisi olmadan antibiyotikli ya da kortizonlu göz damlası kullanmayın.
• Başkasına ait göz damlası, havlu veya makyaj malzemelerini kullanmayın.

Koruyucu içermeyen suni gözyaşı damlaları bazı göz kuruluğu şikâyetlerinde rahatlama sağlayabilir. Ancak sık tekrarlayan veya uzun süren kızarıklıkta yalnızca damla kullanmak yerine nedenin belirlenmesi gerekir.

Göz kızarıklığı için ne zaman doktora gidilmeli?

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa göz kızarıklığı ihmal edilmemelidir:

• Şiddetli veya giderek artan göz ağrısı
• Görme bulanıklığı, görme azalması veya görme kaybı
• Işığa bakamama ya da belirgin ışık hassasiyeti
• Gözde travma, kesik veya yabancı cisim bulunması
• Kimyasal madde temas etmesi
• Yoğun çapaklanma veya göz kapaklarında belirgin şişlik
• Kontakt lens kullanırken ortaya çıkan kızarıklık ve ağrı
• Baş ağrısı, bulantı veya kusma ile birlikte göz kızarıklığı
• Kızarıklığın birkaç gün içinde düzelmemesi veya sık tekrarlaması

Özellikle çocuklarda göz kızarıklığına ateş, halsizlik, göz çevresinde şişlik veya görme değişikliği eşlik ediyorsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.

Göz kızarıklığı nasıl önlenir?

• Ellerinizi gözlerinize dokunmadan önce ve sonra yıkayın.
• Göz makyajını uyumadan önce tamamen temizleyin.
• Kullanım süresi geçmiş maskara ve eyeliner gibi ürünleri yenileyin.
• Kontakt lens bakım ve değiştirme kurallarına uyun.
• Ekran karşısında 20 dakikada bir kısa süre uzağa bakarak gözlerinizi dinlendirin.
• Tozlu, dumanlı veya kimyasal maddelerin bulunduğu ortamlarda koruyucu gözlük kullanın.
• Yeterli su tüketin ve düzenli uyuyun.
• Gözleri ovuşturma alışkanlığından kaçının.

Sık sorulan sorular

Göz kızarıklığı kendiliğinden geçer mi?

Uykusuzluk, hafif kuruluk veya kısa süreli tahrişe bağlı kızarıklık genellikle dinlenme ve uygun bakım ile azalabilir. Ancak ağrı, görme değişikliği, yoğun akıntı veya ışık hassasiyeti varsa kendiliğinden geçmesi beklenmemelidir.

Göz kızarıklığı bulaşıcı mıdır?

Göz kızarıklığının kendisi bulaşıcı değildir; ancak viral veya bakteriyel konjonktivit bulaşıcı olabilir. Elleri sık yıkamak, kişisel eşyaları paylaşmamak ve gözlere dokunmaktan kaçınmak bulaşma riskini azaltır.

Göz kızarıklığına çay koymak doğru mu?

Göz üzerine çay poşeti veya ev yapımı karışımlar uygulamak enfeksiyon riskini artırabilir ve göz yüzeyini tahriş edebilir. Bu nedenle göz çevresine steril olmayan ürünler uygulanmamalıdır. Rahatlama amacıyla temiz bir bezle yapılan soğuk kompres daha güvenli bir seçenek olabilir.

Göz kızarıklığı için hangi damla kullanılmalı?

Göz damlası seçimi kızarıklığın nedenine göre değişir. Suni gözyaşı bazı kuruluk şikâyetlerinde yardımcı olabilir; ancak antibiyotikli, kortizonlu veya kızarıklığı geçici olarak azaltan damlalar doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.

Sonuç

Göz kızarıklığı; göz kuruluğu, alerji, enfeksiyon, yorgunluk, ekran kullanımı ve kontakt lens gibi birçok farklı nedenden kaynaklanabilir. Kızarıklık kısa süreli ve hafifse gözleri dinlendirmek, tahriş edici etkenlerden uzak durmak ve hijyene dikkat etmek yeterli olabilir. Bununla birlikte ağrı, görme değişikliği, ışığa hassasiyet, yoğun akıntı veya travma varsa vakit kaybetmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Not: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve doktor muayenesinin yerini tutmaz. Belirtilerinizin nedeni ve uygun tedavi için bir sağlık profesyoneline danışın.